1. Tổng quan
Thi công một tuyến đường mới là một quá trình kỹ thuật phức tạp, bao gồm nhiều bước liên hoàn, bắt đầu từ công tác khảo sát, xác định tim tuyến, giải phóng mặt bằng cho đến đào nền, xử lý đất yếu và chuẩn bị các lớp kết cấu phía dưới. Mỗi giai đoạn đều có vai trò riêng và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, độ bền cũng như khả năng khai thác lâu dài của tuyến đường.
Khác với các công trình dân dụng tập trung, công trình đường bộ có chiều dài lớn, phạm vi trải rộng, thường đi qua nhiều địa hình khác nhau như đất ruộng, rừng, khu dân cư, kênh rạch. Do đó, việc tổ chức thi công đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa khảo sát, kỹ thuật hiện trường, máy móc và quản lý.
Nếu bạn quan tâm việc làm kỹ sư cầu đường xem: tại đây
2. Nhận bàn giao hồ sơ thiết kế và bình đồ tuyến
Công việc đầu tiên khi triển khai một dự án đường bộ là tiếp nhận hồ sơ thiết kế từ chủ đầu tư hoặc tư vấn thiết kế. Hồ sơ này bao gồm bình đồ tuyến, trắc dọc, trắc ngang, bảng tọa độ tim tuyến, mốc khống chế, cao độ thiết kế và các chỉ dẫn kỹ thuật liên quan.
Bình đồ tuyến thể hiện hướng đi của tuyến đường trên mặt bằng, kèm theo hệ tọa độ và các điểm khống chế. Đây là cơ sở để đội khảo sát và kỹ thuật hiện trường triển khai các bước tiếp theo. Việc hiểu đúng và đầy đủ hồ sơ thiết kế giúp hạn chế sai sót ngay từ đầu, đặc biệt là sai lệch về hướng tuyến và cao độ.
3. Công tác khảo sát và xác định mốc tọa độ quốc gia
Sau khi nhận hồ sơ, đội khảo sát tiến hành xác định các mốc tọa độ quốc gia trong khu vực dự án. Các mốc này đóng vai trò là điểm gốc để chuyển hệ tọa độ thiết kế ra thực địa. Việc tìm đúng mốc tọa độ quốc gia là yêu cầu bắt buộc nhằm đảm bảo toàn bộ tuyến đường được thi công đúng vị trí quy hoạch.
Công tác này thường sử dụng máy toàn đạc, GPS khảo sát và các tài liệu tọa độ được cơ quan chuyên môn cung cấp. Sau khi xác định mốc, đội khảo sát tiến hành kiểm tra, đối chiếu và xác nhận độ chính xác trước khi sử dụng cho các bước tiếp theo.
4. Chôn mốc khống chế và mốc cao độ ngoài phạm vi thi công
Để phục vụ thi công lâu dài, các mốc khống chế và mốc cao độ được chôn cố định ngoài phạm vi ảnh hưởng của máy móc thi công. Các mốc này thường được đúc bằng bê tông, có ký hiệu rõ ràng và được bảo vệ cẩn thận.
Mốc khống chế dùng để xác định vị trí tim tuyến, biên đường, trong khi mốc cao độ dùng để kiểm soát độ cao của nền đường trong suốt quá trình đào đắp. Việc bố trí mốc hợp lý giúp kỹ thuật hiện trường dễ dàng đặt máy, kiểm tra và truyền cao độ cho các hạng mục thi công.
5. Bình sai lưới khống chế và xử lý số liệu khảo sát
Sau khi đo đạc thực địa, toàn bộ số liệu tọa độ và cao độ được đưa vào phần mềm chuyên dụng để bình sai. Bình sai nhằm loại bỏ sai số, đảm bảo độ chính xác của lưới khống chế theo tiêu chuẩn kỹ thuật.
Kết quả bình sai bao gồm tọa độ chính xác của các mốc, chênh cao giữa các điểm và các thông số kiểm tra sai số. Đây là dữ liệu đầu vào quan trọng cho công tác cắm tim tuyến và kiểm soát cao độ trong thi công.
6. Cắm tim tuyến và xác định phạm vi nền đường
Từ kết quả bình sai, đội khảo sát tiến hành cắm tim tuyến ra thực địa. Tim tuyến là trục chính của tuyến đường, được xác định bằng các cọc tim tại những vị trí quan trọng như điểm đầu, điểm cuối, điểm cong, điểm giao cắt.
Sau khi cắm tim, kỹ thuật hiện trường tiếp tục xác định phạm vi nền đường bằng cách đo bề rộng thiết kế sang hai bên tim. Các cọc biên được đóng để thể hiện rõ giới hạn đào nền, giúp máy móc thi công đúng phạm vi và đúng kích thước thiết kế.
7. Phát tuyến và giải phóng mặt bằng sơ bộ
Phát tuyến là công tác dọn dẹp cây cối, bụi rậm, chướng ngại vật nằm trong phạm vi nền đường. Công việc này tạo điều kiện cho máy móc tiếp cận tim tuyến và giúp kỹ thuật dễ dàng quan sát, kiểm soát quá trình thi công.
Trong quá trình phát tuyến, cần lưu ý không xâm phạm các mốc khống chế đã chôn, không mở rộng phạm vi vượt quá giới hạn thiết kế. Việc phát tuyến đúng kỹ thuật giúp giảm rủi ro tranh chấp mặt bằng và đảm bảo an toàn thi công.
8. Đào nền đường theo cao độ thiết kế
Sau khi phát tuyến, công tác đào nền đường được triển khai. Máy đào tiến hành bóc lớp đất hữu cơ, đất yếu hoặc đào hạ cao độ theo trắc dọc thiết kế. Kỹ thuật hiện trường có nhiệm vụ kiểm tra liên tục cao độ đào bằng máy thủy bình hoặc máy toàn đạc.
Việc đào nền không chỉ yêu cầu đúng cao độ mà còn phải đảm bảo ổn định mái taluy, tránh sạt lở, đặc biệt trong điều kiện đất yếu hoặc mùa mưa. Sai sót trong giai đoạn này có thể gây lún, nứt hoặc mất ổn định cho các lớp kết cấu phía trên.
9. Kiểm soát hình dạng và độ ổn định nền đào
Ngoài cao độ, hình dạng nền đào cũng là yếu tố quan trọng. Nền đường phải đạt bề rộng thiết kế, mái taluy đúng độ dốc và không bị phá vỡ kết cấu tự nhiên quá mức cần thiết.
Kỹ thuật hiện trường cần phối hợp chặt chẽ với lái máy để điều chỉnh thao tác đào, tránh đào quá sâu hoặc tạo hố trũng cục bộ. Trong trường hợp gặp đất yếu, bùn, nước ngầm, cần báo cáo để có biện pháp xử lý phù hợp trước khi tiếp tục thi công.
10. Đo đạc hiện trạng sau đào nền
Sau khi hoàn thành đào nền, đội kỹ thuật tiến hành đo đạc hiện trạng để xác định khối lượng đào thực tế và kiểm tra mức độ phù hợp với thiết kế. Công tác này thường sử dụng máy thủy bình để kiểm tra cao độ và máy toàn đạc để xác định vị trí.
Kết quả đo hiện trạng là cơ sở để nghiệm thu bước đầu, lập hồ sơ hoàn công giai đoạn đào nền và chuẩn bị cho các bước xử lý nền tiếp theo như bơm cát hoặc gia cố nền đất.
11. Chuẩn bị và thi công bơm cát nền đường
Đối với các khu vực nền đất yếu, sau khi đào nền sẽ tiến hành bơm cát để thay thế lớp đất không đạt yêu cầu. Trước khi bơm cát, cần kiểm tra điều kiện thoát nước và đảm bảo khu vực bơm không bị ngập úng.
Quá trình bơm cát cần được kiểm soát về cao độ, phạm vi và chất lượng vật liệu. Kỹ thuật hiện trường theo dõi liên tục để đảm bảo cát được phân bố đều, không tạo vùng lồi lõm và không tràn ra ngoài phạm vi nền đường.
12. Xử lý cao độ và độ ẩm nền cát sau bơm
Sau khi bơm cát xong, nền cát cần thời gian thoát nước và ổn định. Trong giai đoạn này, có thể phải đào rãnh thoát nước tạm hoặc hố thu nước để giảm độ ẩm.
Khi nền cát đạt trạng thái phù hợp, kỹ thuật tiến hành kiểm tra cao độ và điều chỉnh bằng cách san gạt hoặc bổ sung cát tại những vị trí thiếu. Mục tiêu là đưa nền cát về đúng cao độ thiết kế trước khi lu lèn.
13. Chuẩn bị cho các bước thi công kết cấu tiếp theo
Nền đường sau khi xử lý cát và đạt cao độ thiết kế là cơ sở để triển khai các lớp kết cấu tiếp theo như vải địa kỹ thuật, cấp phối đá dăm hoặc các lớp gia cố khác theo hồ sơ thiết kế.
Việc chuẩn bị nền tốt giúp giảm thiểu rủi ro lún sụt, tăng độ ổn định và đảm bảo tuổi thọ cho toàn bộ kết cấu mặt đường phía trên. Tất cả các bước đều cần được kiểm tra, nghiệm thu và ghi nhận đầy đủ trong hồ sơ kỹ thuật.
